ADHD u kobiet, a hormony
Trudności ze skupieniem w pracy? Ciągły natłok myśli?
Choć dla wielu osób te sytuacje są dobrze znane, mogą one stanowić podstawę do diagnozy ADHD. Pomimo, że jeszcze jakiś czas temu było kojarzone głównie z młodymi osobami, w szczególności chłopcami, to obecnie coraz częściej diagnozuje się je również wśród kobiet. Jak to w naturze bywa, każdy organizm jest inny, dlatego poszczególne symptomy mogą się różnić. Istotnym elementem jest płeć, gdyż ADHD ma nieco inny wpływ na kobiety, niż na mężczyzn – zdarza się, że objawy są bardziej subtelne. Nie oznacza to jednak, że są gorsze, bądź lepsze, tylko po prostu inne.
Warto w tym miejscu dokładniej przyjrzeć się różnicom w objawach ADHD, z rozróżnieniem na mężczyzn i kobiety.
ADHD u mężczyzn:
- najmocniej w zachowaniu wyróżnia się nadpobudliwość ruchową,
- działania skierowane są na zewnątrz – na otoczenie,
- większe skłonności do podejmowania zachowań ryzykownych (np. szybka jazda samochodem),
- w czasach szkolnych, chłopcy z ADHD mogą mieć skłonności do zakłócania porządku lekcyjnego, ze względu na nadmiar lub zbyt małą ilość odbieranych z otoczenia bodźców,
ADHD u kobiet:*
- najmocniej manifestującym się objawem są problemy z koncentracją,
- działania skierowane są do wewnątrz – na siebie,
- częściej współwystępują zaburzenia lękowe,
- przez trudności z skupieniem pojawić mogą się problemy z nauka,
- przejawiać mogą się trudności w budowaniu bliskich relacji,
Kobiety, u których rozwinęło się ADHD, potrafią również skuteczniej kamuflować swoje zachowania czy trudności, z jakimi się zmagają. Jest to jeden z czynników, który wyjaśnia dlaczego w ogólnej populacji kobiety statystycznie diagnozuje się rzadziej.
Jakie są objawy ADHD u kobiet?
Wydawać by się mogło, że ADHD objawia się tak samo u wszystkich. Jest to jednak błędne założenie, a utożsamiane z nim najczęściej impulsywność oraz nadpobudliwość, występują dużo rzadziej u dziewcząt, niż u chłopców. Charakterystyczne mogą być trudności z koncentracją, niska samoocena, problemy rówieśnicze, czy uczucie zagubienia i przeciążenia psychicznego. Należy jednak pamiętać, że występowanie tych elementów, nie jest jednoznaczne z diagnozą ADHD, która powinna być postawiona wyłącznie przez specjalistę.
Wśród objawów ADHD u kobiet możemy wyróżnić:
- zaburzenia snu,
- częsta “gonitwa” myśli,
- wahania nastroju, silna emocjonalność na co dzień,
- wrażliwość na krytykę i ogólne trudności w relacjach z innymi,
- tendencja do prokrastynacji *,
- niska samoocena,
- perfekcjonizm,
Wpływ ADHD na progesteron i cykl menstruacyjny, a PMDD?
Wraz z dorastaniem zmianie ulegają nie tylko nasz sposób postrzegania świata, ale także hormony, które odgrywają szczególną rolę u kobiet. Cykl hormonalny i zmiany z niego wynikające, w połączeniu z ADHD mogą nasilać objawy menstruacji, PMDD, czy menopauzy. Nie jest więc zaskakujące, iż kobiety w tej sytuacji mogą czuć się nadmiernie obciążone w pracy, czy mieć trudności w kontrolowaniu własnych emocji.
Jednym z kluczowych dla kobiet hormonów jest progesteron. W przypadku ADHD, szczególnie podczas fazy lutealnej, kiedy wzrasta jego poziom, może nasilać objawy związane ze zbliżającą się miesiączką. Dzieje się tak, ponieważ spada poziom estrogenu, który wspiera produkcję dopaminy (która u osób z ADHD i tak utrzymuje się na niższym poziomie). Wraz z jej spadkiem wzmaga się drażliwość, poczucie chaosu, braku energii, koncentracji, a tym samym dochodzi do obniżenia motywacji. Wysoki poziom progesteronu blokuje receptory dopaminy i wpływa na układ nerwowy, przez co może osłabiać działanie leków na ADHD. Przy jednoczesnym stosowaniu antykoncepcji hormonalnej, która także zawiera progesteron, objawy mogą stać się jeszcze bardziej odczuwalne, a mocno zaniżona dopamina może zwiększać ryzyko depresji.
Intensywność objawów związanych ze zmianami hormonalnymi przez ADHD, może doprowadzić do rozwinięcia i nasilenia zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), prowadząc tym samym w stronę rozwoju zaburzenia dysforycznego przedmiesiączkowego (PMDD).
Czym różni się PMS od PMDD? W skrócie – intensywnością.
Objawy PMS obejmują zarówno sferę fizyczną, jak i emocjonalną. Zazwyczaj są one łagodne, bądź umiarkowane i mogą pojawiać się przed miesiączką. Natomiast PMDD, stanowi bardziej odczuwalną, cięższą formę PMS i jest klasyfikowane jako zaburzenie nastroju (zgodnie z ICD-11). Dlatego istotne jest aby w przypadku podejrzenia PMDD, skonsultować się ze specjalistą, a nie dokonywać “samodiagnozy”, która może nie być trafna i prowadzić do nadmiernego stresu oraz przygnębienia.
* tzw. “hormon szczęścia”, neuroprzekaźnik odpowiedzialny m.in. za nastrój, koncentrację, czy koordynację ruchową
Diagnoza i leczenie ADHD
Aby móc polepszyć swoje funkcjonowanie i codzienne życie warto jest udać się do specjalisty, który nam w tym pomoże. Podejrzewając u siebie ADHD, jest to wręcz kluczowy aspekt.
- Kiedy zwrócić się do profesjonalistów?
Diagnozowanie ADHD u osób dorosłych, oczywiście jest możliwie, warto jednak w sprawie diagnozy udać się do specjalisty. Jeśli więc odczuwasz szczególnie trudności w codziennym funkcjonowaniu, a skoncentrowanie się na pracy czy zadaniu domowym wydaje się niemożliwe, podjęcie kontaktu z profesjonalistami może być środkiem do głębszego zrozumienia dlaczego tak jest.
Do najczęściej przeprowadzanych testów diagnostycznych w kierunku ADHD zaliczamy:
- MOXO (test psychologiczny w kierunku ADHD),
- DIVA-5 (Diagnoza ADHD u dorosłych),
- MMPI-2 (Głębszy wgląd w funkcjonowanie),
ADHD wpływa znacząco na sposób w jaki funkcjonujemy. Chcąc lepiej się zaadaptować do tej sytuacji, dobrze jest rozważyć istniejące opcje:
- diagnoza – która pozwoli na potwierdzenie/zaprzeczenie ADHD i wskaże kierunek do dalszej pracy,
- wsparcie psychologiczne i psychoedukacja – w celu lepszego zrozumienia swojego stanu, czy nauki budowania przydatnych umiejętności życiowych np. lepszej organizacji i planowania oraz sposobów na ich wdrożenie,
- terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – dla osób dorosłych; zmiana negatywnych wzorców myślenia i zachowań, w celu poprawy ogólnego funkcjonowania,
- farmakoterapia – prowadzana przez lekarza psychiatrę; sosowanie leków pomaga w regulacji organizmu,
Jeżeli wyraźnie zauważalne jest obniżenie działania leków na ADHD, szczególnie w czasie menstruacji, należy skonsultować się z lekarzem.
Diagnoza ADHD dorosłych w Poznaniu
Współcześnie, ze względu na m.in. wiele rozpraszaczy, skupienie się na czytaniu może być wyjątkowo wymagającym zadaniem. Szczególnie odczuwać to mogą osoby z ADHD, więc jeśli dotarłeś do tego miejsca, gratulacje!😀
Wiele osób może tego jednak nie rozumieć i odbierać to jako przejaw lenistwa czy “dziecinności”. Prawda bywa jednak bardziej złożona.
Dla osób z Poznania i okolic, zmagających się z podobnymi trudnościami, zainteresowanych poradnictwem psychologicznym i diagnozą w kierunku ADHD, wartościowym doświaczeniem może okazać się rozmowa z specjalistami rozumiejącymi złożoność tego stanu. Jeśli czujesz, że zmagasz się z podobnymi trudnościami, w celu diagnozowania oraz przeanalizowania swojej sytuacji i samopoczucia, możesz podjąć kontakt ze specjalistami Centrum Optimus. Nasza placówka znajduje się w Poznaniu, choć możliwe jest wykonanie konsultacji online, a jak wiadomo często pierwszy krok jest tym najtrudniejszym.
Dla osób zainteresowanych poszerzeniem swojej wiedzy i lepszym zrozumieniem siebie, czy swoich bliskich zachęcamy do skorzystania z możliwości psychoedukacji 🙂.
Podsumowanie
Choć przez wiele lat ADHD u kobiet było tematem nie poruszanym w społecznej świadomości, dziś wiemy jak istotne jest zwrócenie uwagi na to zagadnienie. ADHD zmienia nasz sposób funkcjonowania i odbioru otaczającego świata. Edukacja, oraz praca dla głębszego zrozumienia siebie jest podstawą do lepszego funkcjonowania i synchronizacji z własnymi potrzebami.
