Niska samoocena – pomoc, która pomaga
zbudować stabilniejsze poczucie własnej wartości

Niska samoocena to nie tylko negatywne myślenie o sobie. To utrwalony sposób przeżywania własnej wartości, w którym poczucie, że jest się „w porządku”, zależy od spełniania oczekiwań, bycia użytecznym, atrakcyjnym, bezbłędnym albo stale akceptowanym przez innych. Osoba może stawiać sobie bardzo wysokie wymagania, a mimo ich spełnienia nie odczuwać satysfakcji. Pochwały wydają się przesadzone, sukces szybko traci znaczenie, a drobny błąd może uruchomić silną samokrytykę.

Poczucie własnej wartości kształtuje się przez lata. Znaczenie mogą mieć doświadczenia z dzieciństwa, krytyka, zawstydzanie, porównywanie z innymi, wysokie wymagania, brak akceptacji albo poczucie, że miłość i uznanie trzeba było zdobywać przez wyniki lub określone zachowanie. Wpływ mogą mieć również doświadczenia szkolne, odrzucenie, trudne związki, przemoc emocjonalna, wykluczenie czy powtarzające się sytuacje, w których osoba czuła się nieważna, gorsza lub niewidzialna.

Perfekcjonizm może sprawiać, że tylko idealny wynik daje chwilowe prawo do spokoju, a każdy błąd staje się dowodem, że „nie jestem wystarczająco dobry/a”. Porównywanie się z innymi dodatkowo wzmacnia ten mechanizm, bo cudze osiągnięcia, wygląd, relacje czy styl życia zaczynają być miarą własnej wartości. W efekcie trudno cieszyć się tym, co własne, ponieważ uwaga stale kieruje się na braki.

Gdy poczucie własnej wartości jest chwiejne, łatwo uzależnić samopoczucie od tego, czy ktoś nas pochwali, zaakceptuje albo okaże zainteresowanie. W relacjach może pojawiać się nadmierne dopasowywanie, unikanie trudnych rozmów, lęk przed odrzuceniem, zgadzanie się na rzeczy wbrew sobie i poczucie winy po postawieniu granicy. Praca nad samooceną pomaga wzmacniać przekonanie, że własne potrzeby są ważne i że można wyrażać siebie bez ciągłego zasługiwania na akceptację.