DDA – pomoc, która pomaga
wyjść z rodzinnych schematów

DDA to potoczne określenie osób dorosłych, które wychowywały się w rodzinie dysfunkcyjnej, często z problemem uzależnienia, ale także z przemocą, chaosem, nadmierną kontrolą, zaniedbaniem emocjonalnym lub odwróceniem ról, gdy dziecko musiało zbyt wcześnie przejąć odpowiedzialność dorosłych. Nie jest to formalna diagnoza. To sposób opisywania doświadczeń i strategii przetrwania, które mogą pozostać aktywne również w dorosłym życiu.

Jeśli w dzieciństwie trzeba było stale obserwować nastroje dorosłych, unikać konfliktów, przewidywać zagrożenie albo dbać o spokój w domu, układ nerwowy uczył się czujności i kontroli. Takie strategie były wtedy potrzebne. W dorosłości mogą jednak uruchamiać się automatycznie także wtedy, gdy aktualna sytuacja nie wymaga już tak silnej ochrony.

Często pojawia się wzorzec „ratownika”, który przejmuje odpowiedzialność za emocje innych, „perfekcjonisty”, który próbuje zapewnić sobie bezpieczeństwo przez kontrolę i bezbłędność, wycofywanie się z bliskości z obawy przed zranieniem oraz potrzeba ciągłego planowania i przewidywania. Te strategie kiedyś pomagały przetrwać, ale dziś mogą ograniczać życie.

Osoby DDA mogą jednocześnie bardzo potrzebować bliskości i bać się odrzucenia, zdrady albo utraty kontroli. W relacjach może pojawiać się wchodzenie w rolę opiekuna, trudność w mówieniu „nie”, poczucie winy po postawieniu granicy albo wycofywanie się z głębszego zaangażowania. Praca terapeutyczna pomaga zauważać te schematy i stopniowo budować bardziej świadome sposoby reagowania.