Napady objadania się u nastolatków — kiedy jedzenie staje się źródłem cierpienia?
Większy apetyt w okresie dojrzewania nie jest tym samym co napad objadania się. W opisie zaburzenia z napadami objadania istotne są trudność z kontrolowaniem jedzenia, powtarzalność epizodów i towarzyszące im cierpienie emocjonalne. To właśnie cały wzorzec zachowania ma znaczenie, a nie samo porównywanie wielkości porcji.
Co może charakteryzować napad objadania się?
Do sygnałów, na które warto zwrócić uwagę, należą zjadanie dużej ilości pożywienia w krótkim czasie, szybkie tempo i poczucie trudności w kontrolowaniu ilości jedzenia. Epizody mogą pojawiać się również wtedy, gdy osoba nie odczuwa fizycznego głodu.
Ważne jest doświadczenie samego nastolatka. Z zewnątrz można zauważyć sposób jedzenia, ale nie zawsze widać towarzyszące mu napięcie czy poczucie utraty kontroli.
Jedzenie w samotności i trudne emocje
Można zauważyć chowanie się z jedzeniem oraz spożywanie go w samotności. Towarzyszyć temu mogą obniżony nastrój, niska samoocena, poczucie winy i cierpienie emocjonalne.
Dlatego rozmowa nie powinna skupiać się wyłącznie na ilości zjedzonego jedzenia. Równie ważne jest to, jak młoda osoba czuje się przed takim epizodem i po nim. Sprowadzanie problemu do polecenia „po prostu przestań” pomija tę część doświadczenia.
Powtarzalność i dolegliwości fizyczne
Istotne jest nawracanie epizodów. Mogą pojawiać się również dolegliwości związane z przejadaniem się, między innymi bóle brzucha, zgaga i refluks.
Pojedyncze zdarzenie nie pozwala rozpoznać zaburzenia. Z drugiej strony nie trzeba samodzielnie sprawdzać wszystkich kryteriów, aby zauważyć, że jedzenie stało się źródłem problemu. Powtarzające się cierpienie i poczucie utraty kontroli są ważnymi informacjami do przekazania specjaliście.
Dlaczego warto odróżnić większy apetyt od utraty kontroli?
Dojrzewaniu towarzyszą zmieniające się potrzeby energetyczne. Warto o tym pamiętać: duża porcja widziana oczami dorosłego nie musi świadczyć o zaburzeniu.
W opisie napadów objadania chodzi o coś więcej niż ilość jedzenia. Znaczenie mają sposób przeżywania sytuacji, trudność z kontrolą i związane z tym emocje. Ocena nie powinna opierać się wyłącznie na tym, czy rodzic uważa, że dziecko „powinno już być najedzone”.
A co z jedzeniem w nocy?
Osobnym zagadnieniem jest zespół nocnego jedzenia, określany skrótem NES. W jego opisie pojawiają się silna potrzeba jedzenia wieczorem lub po nocnym wybudzeniu, brak apetytu rano oraz problemy ze snem.
Nie należy utożsamiać tych trudności automatycznie z napadami objadania. Warto zauważyć, o jakiej porze pojawiają się epizody, czy łączą się z wybudzaniem i jak wpływają na codzienne funkcjonowanie. Te informacje mogą pomóc w rozmowie ze specjalistą.
Uważność na doświadczenie nastolatka
Najważniejsze jest potraktowanie trudności poważnie, bez sprowadzania młodej osoby do jej sposobu jedzenia. Warto zauważać także emocje i relację z własnym ciałem. Taki punkt widzenia pozwala pytać nie tylko „ile jesz?”, ale również „co się z Tobą dzieje?”.
Najczęściej zadawane pytania
Czy podjadanie zawsze oznacza napady objadania?
Nie. Samo podjadanie ani większa porcja nie wystarczają do takiej oceny. W przedstawionym opisie kluczowe są nawracający schemat, trudność z kontrolowaniem jedzenia i cierpienie emocjonalne.
Czy nocne jedzenie jest tym samym co napady objadania się?
Nie należy automatycznie utożsamiać tych trudności. Przy nocnym jedzeniu ważne są pora posiłków, wybudzanie się i problemy ze snem. Przy napadach objadania szczególną uwagę zwracają utrata kontroli i cierpienie związane z epizodami.
Pomoc przy utracie kontroli nad jedzeniem
Gdy epizody utraty kontroli powracają i wiążą się z cierpieniem, warto zgłosić je specjaliście zamiast próbować rozstrzygać problem wyłącznie przez porównywanie porcji. Przeczytaj o wsparciu przy trudnościach z jedzeniem.
Szukasz konsultacji w Poznaniu? Skontaktuj się z rejestracją Centrum Optimus pod numerem 509 509 580. Przy zgłoszeniu dotyczącym dziecka lub nastolatka podaj jego wiek i opisz trudność, aby ustalić odpowiednią osobę oraz formę pomocy.
Materiał ma charakter edukacyjny. Nie stanowi diagnozy ani indywidualnego planu leczenia i nie zastępuje konsultacji lekarskiej, psychologicznej lub dietetycznej.
Bibliografia
Dutkiewicz, A. (2023). Trudności z jedzeniem u dzieci i nastolatków. Szczecin: Natuli. ISBN 978-83-67288-11-8.
O autorce
Paulina Siarkowska jest magistrem psychologii o specjalności klinicznej, psychodietetykiem i dietetykiem. W Centrum Optimus w Poznaniu łączy wiedzę psychologiczną i dietetyczną, wspierając w trudnościach związanych z jedzeniem, emocjami oraz obrazem własnego ciała.
Autorka: Paulina Siarkowska
