Anoreksja u nastolatków — sygnały alarmowe, które warto zauważyć
Coraz mniejsze porcje, rezygnowanie ze wspólnych posiłków, silny lęk przed przytyciem i podporządkowanie dnia diecie mogą budzić niepokój. Anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny, wiąże się z ograniczaniem jedzenia i zmianami w postrzeganiu własnego ciała. Warto zwracać uwagę nie tylko na sylwetkę, ale też na zachowanie młodej osoby.
Anoreksja to nie wyłącznie kwestia wyglądu
W relacji z jedzeniem może pojawić się coraz więcej napięcia i sztywnych zasad. Nastolatek koncentruje uwagę na kaloriach, obawia się przytycia i poświęca dużo czasu kontrolowaniu posiłków lub wymiarów ciała.
Trudności mogą dotyczyć również chłopców oraz młodszych dzieci. Nie warto więc odrzucać niepokojących obserwacji tylko dlatego, że dana osoba nie pasuje do stereotypowego wyobrażenia o tym zaburzeniu.
Zmiany w jedzeniu, na które warto zwrócić uwagę
Niepokój mogą wzbudzać znaczące zmniejszanie posiłków, pomijanie jedzenia, jego ukrywanie lub wyrzucanie. Warto zauważyć też wykluczanie ważnych grup produktów bez zastępowania ich innymi źródłami potrzebnych składników.
Kolejną grupą sygnałów są narastające rytuały: bardzo sztywne godziny jedzenia, konieczność korzystania z określonych naczyń albo skrupulatne ważenie wszystkich produktów. Nie chodzi o samą organizację posiłków, lecz o sytuację, w której jedzenie staje się obszarem silnej kontroli i lęku.
Unikanie wspólnych posiłków
Uwagę mogą zwrócić częste jedzenie w samotności oraz unikanie potraw przygotowanych przez inne osoby. Nastolatek może również nie chcieć jeść poza domem.
Warto przyjrzeć się temu, czy te zachowania pojawiły się niedawno i czy towarzyszą im inne trudności. Pojedynczy wybór miejsca posiłku nie wyjaśnia sytuacji. Istotne jest to, jak wygląda cały wzorzec funkcjonowania młodej osoby.
Treningi, kalorie i obraz ciała
Sygnałem alarmowym mogą być intensywne, wyczerpujące ćwiczenia oraz stałe monitorowanie masy i wymiarów ciała. Innymi niepokojącymi sygnałami są obsesyjne zapisywanie kalorii, silne zamartwianie się przytyciem i zaburzony obraz własnej sylwetki.
Takie zachowania warto widzieć łącznie, zamiast analizować każde w oderwaniu od pozostałych. Dieta i ruch mogą stawać się coraz bardziej podporządkowane lękowi, a nie potrzebom organizmu.
Jak zacząć rozmowę?
Warto pytać o samopoczucie, słuchać bez oceniania oraz dawać przestrzeń na powiedzenie o uczuciach i potrzebach. To podejście można zastosować także wtedy, gdy niepokoi nas sposób jedzenia.
Zamiast porównywać ciało nastolatka z innymi, warto skupić się na jego doświadczeniu. Ważne jest zainteresowanie tym, co czuje w związku z jedzeniem, i pozostanie otwartym na odpowiedź. Rozmowa nie musi od razu rozstrzygać, z jakim zaburzeniem mamy do czynienia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy lista sygnałów pozwala rozpoznać anoreksję?
Nie. Jest wskazówką, na co zwrócić uwagę, a nie testem diagnostycznym. Nie trzeba samodzielnie ustalać nazwy problemu, aby zgłosić niepokojące zachowania specjaliście.
Czy anoreksja może dotyczyć chłopców?
Tak. Trudności opisywane w anoreksji mogą występować również u chłopców i młodszych dzieci. Nie należy odrzucać niepokojących sygnałów tylko dlatego, że osoba nie pasuje do stereotypowego obrazu tego zaburzenia.
Podejrzenie anoreksji — gdzie szukać pomocy?
Nie trzeba samodzielnie ustalać rozpoznania, żeby zgłosić niepokojące zachowania. Przeczytaj o wsparciu przy zaburzeniach odżywiania w Centrum Optimus.
Szukasz konsultacji w Poznaniu? Skontaktuj się z rejestracją Centrum Optimus pod numerem 509 509 580. Przy zgłoszeniu dotyczącym dziecka lub nastolatka podaj jego wiek i opisz trudność, aby ustalić odpowiednią osobę oraz formę pomocy.
Materiał ma charakter edukacyjny. Nie stanowi diagnozy ani indywidualnego planu leczenia i nie zastępuje konsultacji lekarskiej, psychologicznej lub dietetycznej.
Bibliografia
Dutkiewicz, A. (2023). Trudności z jedzeniem u dzieci i nastolatków. Szczecin: Natuli. ISBN 978-83-67288-11-8.
O autorce
Paulina Siarkowska jest magistrem psychologii o specjalności klinicznej, psychodietetykiem i dietetykiem. W Centrum Optimus w Poznaniu łączy wiedzę psychologiczną i dietetyczną, wspierając w trudnościach związanych z jedzeniem, emocjami oraz obrazem własnego ciała.
Autorka: Paulina Siarkowska
