Jesteś osobą szczególnie wrażliwą na dźwięki? Drażni cię dźwięk mlaskania, szurania, czy oddychania? Mizofonia, choć nie jest chorobą psychiczną, stanowi zaburzenie związane z słuchowym odbieraniem bodźców, co dla wielu osób może być znaczącym uniedogodnieniem.
Objawy mizofonii, czym różni się od nadwrażliwości słuchowej
Czym jest mizofonia? Jest to zaburzenie, polegające na odczuwaniu emocjonalnych i fizycznych, dolegliwości w wyniku słyszenia pewnych dźwięków. Same objawy mogą się różnić pomiędzy poszczególnymi osobami. Podobnie jest z dźwiękiem, który te objawy wywołuje – u niektórych osób może to być odgłos mlaskania w trakcie jedzenia lub oddychania, a u innych będzie to klikanie długopisem lub dźwięk naciskania przycisków na klawiaturze.
Ważne jest to, że reakcje na te dźwięki będą najczęściej natychmiastowe oraz powodujące znaczny fizyczny i psychiczny dyskomfort.
Choć poszczególne objawy mogą się różnić, lub nie wystąpić (ze względu na to, że każdy przypadek jest odmienny), można wskazać najczęściej spotkanie symptomy.
Objawy emocjonalne:
- rozdrażnienie
- niechęć przed spotkaniami towarzyskimi z powodu wrażliwości na pewne odgłosy, takie wycofanie z relacji może w pewnym stopniu przypominać fobię społeczną
- agresja, chęć skrzywdzenia osoby lub zniszczenia przedmiotu powodujący dany odgłos
- chęć opuszczania miejsca, w który słyszalny jest drażniący dźwięk
- irytacja
- odczuwanie wstrętu i ogólnej niechęci do osoby odpowiadającej za dany dźwięk bądź zachowanie
- poczuczucie utraty kontorli nad sytuacja
- w ciągu dnia osoby cierpiące na mizofonię mogą odczuwać strach lub frutacje, że pod wpływem jakiegoś dźwięku tracą nad sobą panowanie i będa agresywe
Objawy somatyczne:
- ból uszu
- kłucie w klatce piersiowej
- podwyższone tętno bicia serca
- wyższa temperatura ciała
- trudności z oddychaniem
- poczucie ucisku na sercu, ramionach czy głowie, często połączone z bólem
- w niektórych przypadkach dochodzić może do skurczów mięśni
Przyczyny mizofonii:
Współcześnie, nie udało się jednoznacznie ustalić przyczyn powstawania mizofonii. Nie wiadomo również, jak duży procent populacji zmuszony jest się z nią zmagać. Niektóre szacunki mówią o przedziale pomiędzy 3 a 15% populacji. Trudności w przeprowadzeniu badań wynikają także z braku jednoznacznego konsensusu w kwestii tego, jak definiowana jest mizofonia. (Siepsiak, Dragan, 2025).
Warto zwrócić uwagę, że mizofonia bardzo często współwystępuje przy innych zaburzeniach słuchowych, lub nadwrażliwości słuchowej.
Istnieje prawdopodobieństwo, że ma ono podłoże genetyczne, jednak nie przeprowadzono na razie żadnych badań, na osobach z mizofonią, które mogłyby te założenie potwierdzić. Istnieje jednak teoria, że powstawanie mizofonii związane jest z nieprawidłowym działaniem centralnej drogi słuchowej. Wskazuje ona, że osoby zmagające się z mizofonia, posiadają mocniejsze niż przeciętnie połączenia neuronalne pomiędzy układem limbicznym i słuchowym. Z tego powodu ma być on uwrażliwiony na pewne specyficzne dźwięki.
Istnieje również odmienna teoria, która zakłada, że wrażliwości i niechęć do pewnych odgłosów powstaje w wyniku warunkowania i skojarzeń. Autor teorii Dozier, wskazuje powstanie niekoniecznie świadomych skojarzeń np. podczas kłótni czy próby zaśnięcia, gdzie zasłyszane wtedy dźwięki, zostały zapamiętane jako negatywne zjawisko i dlatego teraz wywołują niechęć. Należy jednak zaznaczyć, że nie istnieją żadne niezależnie badania, które potwierdzają tą teorię. (Siepsiak, Dragan, 2025).
Diagnoza i leczenie mizofonii
Jeśli odczuwasz przeciążenie dźwiękiem, jest on nadmiarowy, bądź drażniący warto rozważyć konsultację ze specjalistą – neuropsychologiem, lub neurologiem. Diagnoza mizofonii obejmuje zazwyczaj wywiad, testy, czy badanie mózgu i pomaga ustalić, który obszar mózgu został zaatakowany/uszkodzony. Istotne w kwestii leczenia jest to, czy przyczyna jest możliwa do usunięcia – w przypadku braku takiej możliwości (np. ze względu na zaburzenia neurorozwojowe) stosuje się leczenie doraźne w postaci np. słuchawek wyciszających, czy treningu słuchu, który ma na celu obniżyć próg wrażliwości.
Przykładowymi testami na mizofanie są:
- Miso Quest – jest to dość krótki, składający się 14 pytań i 5 stopniowej skali odpowiedzi test, którego głównym zadaniem jest przeprowadzanie badań przesiewowych. Skala udzielanych odpowiedzi rozciąga się od zdecydowanie się nie zgadzam do zdecydowanie zgadzam się. W ramach testu wzięte pod uwagę zostały różne kryteria między innymi, szybkość reakcji na nieprzyjazne dźwięki, stopień agresji*, czy świadomość nieadekwatności swoich reakcji na odgłosy. Miso Quest, bierze pod uwagę wszelkie rodzaje dźwięków, nie tylko te wydawane przez człowieka.
Jako kontrowersyjną część testu można wskazać, że zakłada on iż mizofoniczna reakcja na dźwięk, zawsze będzie natychmiastowa. Niejako wykluczać to może niektóre osoby, zmagające się z mizofonią, ale mające większą kontrolę nad impulsami, ponieważ ich reakcjie nie będa tak autoatyczne.
*chodzi tutaj o myślenie dotyczące skrzywdzenia lub niszczenia osoby czy obiektu, który dany dźwięk wydaje. W większości przypadków nie dochodzi do rzeczywistych zachowań agresywnych.
- S – Five – (Skala selektywnej nadwrażliwości na dźwięk) – jest on bardziej rozbudowany i szczegółowy od poprzedniego, składa się z 25 pozycji. Każda z nich podzielona jest na 10 stopniowe odpowiedzi ,które odnoszą się do kilku zdefiniowanych skalach mizofonii. Odpowiedzi znajdują się w przedziale: od 0, które oznacza “całkowicie się nie zgadzam” do 10, które oznacza “całkowicie się zgadzam”.
Natomiast wspomniane skale mizofonii to:
- Wpływ na życie – czy dyskomfort jest na tyle duże, że utrudnia lub uniemożliwia codzienne funkcjonowanie
- Eksternalizacja – jakie emocje wzbudzają w nas ludzie, którzy odpowiadają za dźwięki, które są szkodliwe
- Internalizacja- czy emocjonalnie zaczynam uważać się za złą osobę, ponieważ życzę źle tym, którzy wydają znienawidzone dźwięki
- Wybuchy emocji – obawiam się, że po usłyszeniu danego dźwięku dostanę ataku agresji i mnie lub komuś stanie się krzywda
- Zagrożenie – niektóre dźwięki są po prostu niekomfortowe, inne to udręka którą ciężko znieść.
Test Five Senses, jest bardziej rozbudowany niż Miso Quest, jego wykonanie w zależności od wersji może zająć nawet ok. 20 minut. Dzięki bardziej rozbudowanej strukturze, pozwala na głębsze rozpoznanie i zrozumienie z czym mierzy się badania osoba.
Mizofonia w sytuacjach społecznych
Stopień nasilenia objawów oraz tolerancja na powodowany przez nie dyskomfort różni się pomiędzy osobami. Nadwrażliwość na dźwięki oraz związane z nimi nerwowe, bądź agresywne reakcje mogą znacznie utrudniać funkcjonowanie w relacjach społecznych. Osoby z mizofonią mogą znajdować się w stanie wycofania społecznego, ponieważ obawiają się, że podczas spotkania zawodowego, czy towarzyskiego, usłyszą specyficzne odgłosy, na które są wrażliwe, a następnie zaczną reagować agresją. Poza tym ze strony znajomych, czy rodziny może im zostać przypięta opinia bycia “dziwnym”, lub “nienormalnym”. Ten brak zrozumienia, bądź odrzucenie ze strony bliskich są same w sobie bolesne, ale mogą także potęgować wycofanie z interakcji społecznych. Zdarza się, że osoby z mizofonią rezygnują z np. posiadania dzieci, ponieważ istnieje w nich obawa, iż dziecko również zacznie wydawać znienawidzone odgłosy, co będzie wywoływać dyskomfort rodzica, i może rzutować na jakość jego relacji oraz opieki nad dzieckiem.
Bibliografia:
Siepsiak, M., & Dragan, W. (2019). Misophonia – a review of research results and theoretical concepts. Psychiatria Polska, 53(2), 447–458.
Skupień, S., & Starowicz, A. (2018, September). Mizofonia: neurobiologiczne korelaty, diagnostyka, aspekty społeczne – aktualny stan badań. Stimulus UJ.
Ratajczak, A., & Skarżyński, P. H. (2017). Auditory hypersensitivity – a literature review. Now Audiofonologia, 6(1), 16–21.
Siepsiak, M., Dragan, W. Ł., & Uglik-Marucha, N. (2024). Diagnoza objawów mizofonii w badaniach naukowych i praktyce klinicznej – analiza porównawcza dwóch kwestionariuszy dostępnych w języku polskim Warszawa: Wydawnictwo Liberi Libri
