Presja idealnej sylwetki — jak wspierać samoakceptację u nastolatka?
Dojrzewanie przynosi zmiany w wyglądzie, które nie zawsze łatwo zaakceptować. Jednocześnie media społecznościowe pokazują wybrane kadry z życia innych: dopracowane zdjęcia, wysportowane sylwetki i pozornie idealną codzienność. Nastolatek może zacząć porównywać swoje realne ciało z obrazem, który został starannie przygotowany do publikacji.
Skąd bierze się presja idealnego wyglądu?
W okresie dorastania wygląd bywa ważnym elementem myślenia o sobie. Presja może dotyczyć zarówno dążenia do szczupłości, jak i zwiększania muskulatury. Niezadowolenie z ciała może prowadzić do restrykcyjnego ograniczania jedzenia albo podporządkowywania codzienności zmianie sylwetki.
W tle pojawiają się porównania z rówieśnikami i osobami obserwowanymi w internecie. Zdrowie przestaje być wtedy głównym punktem odniesienia. Jego miejsce zajmuje pytanie, czy ciało wygląda wystarczająco dobrze w oczach innych.
Media społecznościowe nie pokazują całej rzeczywistości
Zdjęcie może być wyretuszowane, a nagranie starannie wyreżyserowane. To, co oglądamy, nie musi odzwierciedlać zwykłego dnia ani rzeczywistego wyglądu danej osoby. Porównywanie się z takim materiałem może nasilać poczucie, że własne ciało jest niewystarczające.
Samoocena może również coraz silniej zależeć od reakcji innych. Liczba polubień i komentarzy zaczyna wtedy wpływać na to, jak młoda osoba ocenia siebie. Warto przypominać, że popularność zdjęcia nie jest miarą wartości człowieka.
Rozmawiaj o emocjach, nie tylko o wyglądzie
Pomoc zaczyna się od zainteresowania tym, co nastolatek czuje. Warto pytać o jego samopoczucie, potrzeby i poglądy, pozostawiając przestrzeń na odpowiedź. Rozmowa nie powinna być przesłuchaniem ani okazją do przekonywania, że „nie ma się czym przejmować”.
Ważne jest także wyjaśnianie naturalnych zmian towarzyszących dojrzewaniu. Ciało ma prawo się zmieniać. Nie musi wyglądać tak samo jak sylwetka koleżanki, brata czy osoby obserwowanej w mediach społecznościowych.
Doceniaj to, co nie wiąże się z sylwetką
Wsparcie samoakceptacji obejmuje zauważanie wysiłku, umiejętności, zainteresowań i osiągnięć. Nastolatek potrzebuje doświadczenia, że jest dostrzegany nie tylko wtedy, gdy ktoś komentuje jego wygląd.
Warto unikać porównywania z rodzeństwem i rówieśnikami. Zamiast tego można wspierać samodzielność oraz doceniać próby, również wtedy, gdy nie kończą się sukcesem. W ten sposób uwaga obejmuje także kompetencje i poczucie sprawczości, nie tylko wygląd.
Przykład dorosłych ma znaczenie
Dzieci słyszą, jak dorośli mówią o własnym ciele i wyglądzie innych osób. Ciągła krytyka sylwetki, komentowanie cudzej wagi czy przedstawianie jedzenia wyłącznie jako sposobu kontrolowania wyglądu tworzą określony wzorzec.
Warto rozmawiać o zmianie nawyków w kontekście zdrowia. Ruch i odżywianie mogą być elementami troski o siebie, zamiast służyć ciągłemu poprawianiu ciała. Równie ważne jest wypowiadanie się o innych z szacunkiem.
Samoakceptacja nie wymaga idealnego samopoczucia każdego dnia
Wspieranie nastolatka nie polega na oczekiwaniu, że od razu polubi każdą zmianę w swoim wyglądzie. Chodzi o stworzenie przestrzeni, w której może o trudnościach rozmawiać bez oceniania i porównywania. Warto, aby wiedział, że jego znaczenie nie zależy od rozmiaru ubrania, muskulatury ani reakcji pod zdjęciem.
Najczęściej zadawane pytania
Od czego rodzic może zacząć już teraz?
Od pytania o samopoczucie i uważnego wysłuchania odpowiedzi. Kolejnym krokiem może być ograniczenie komentarzy o sylwetce oraz częstsze docenianie wysiłku i umiejętności młodej osoby.
Jak media społecznościowe mogą wpływać na obraz ciała?
Wybrane, dopracowane lub retuszowane zdjęcia sprzyjają porównywaniu własnej codzienności z wykreowanym obrazem. Warto wspólnie z nastolatkiem rozmawiać o tym, że publikowany kadr nie pokazuje całej rzeczywistości.
Wsparcie w trudnościach z samooceną w Poznaniu
Jeżeli wygląd i porównywanie się z innymi stają się źródłem codziennego napięcia, warto omówić te trudności podczas konsultacji. Przeczytaj o wsparciu w obszarze samooceny.
Szukasz konsultacji w Poznaniu? Skontaktuj się z rejestracją Centrum Optimus pod numerem 509 509 580. Przy zgłoszeniu dotyczącym dziecka lub nastolatka podaj jego wiek i opisz trudność, aby ustalić odpowiednią osobę oraz formę pomocy.
Materiał ma charakter edukacyjny. Nie stanowi diagnozy ani indywidualnego planu leczenia i nie zastępuje konsultacji lekarskiej, psychologicznej lub dietetycznej.
Bibliografia
Daly, A. N., O’Sullivan, E. J. i Kearney, J. M. (2022). Considerations for health and food choice in adolescents. Proceedings of the Nutrition Society, 81(1), 75–86. DOI: 10.1017/S0029665121003827.
Dutkiewicz, A. (2023). Trudności z jedzeniem u dzieci i nastolatków. Szczecin: Natuli. ISBN 978-83-67288-11-8.
O autorce
Paulina Siarkowska jest magistrem psychologii o specjalności klinicznej, psychodietetykiem i dietetykiem. W Centrum Optimus w Poznaniu łączy wiedzę psychologiczną i dietetyczną, wspierając w trudnościach związanych z jedzeniem, emocjami oraz obrazem własnego ciała.
Autorka: Paulina Siarkowska
