TRAUMA I PTSD
Trauma potrafi zostawić ślad, który nie znika wtedy, gdy wydarzenie już dawno się skończyło. Ciało i psychika mogą zachowywać się tak, jakby zagrożenie wciąż trwało. Pojawiają się natrętne wspomnienia, napięcie, czujność, problemy ze snem, a czasem poczucie odłączenia od emocji i siebie. Wiele osób próbuje „zapomnieć” lub „wziąć się w garść”, ale trauma nie działa jak zwykłe wspomnienie. To doświadczenie, które zmienia sposób, w jaki układ nerwowy reaguje na bodźce.
W Centrum Optimus pomagamy osobom, które doświadczyły trudnych zdarzeń i czują, że to wciąż wraca. Pracujemy w sposób bezpieczny i uważny, tak aby odzyskać poczucie kontroli, zmniejszyć objawy i przywrócić spokój w codziennym funkcjonowaniu.
Trauma i PTSD – definicja
Trauma to doświadczenie, które przekracza możliwości radzenia sobie w danym momencie i wywołuje silne poczucie zagrożenia, bezradności lub utraty kontroli. Może dotyczyć jednego zdarzenia, ale może także wynikać z długotrwałego narażenia na przemoc, upokorzenie lub chroniczny stres.
PTSD, czyli zespół stresu pourazowego, to stan, w którym po traumatycznym zdarzeniu utrzymują się objawy takie jak nawracające wspomnienia, unikanie bodźców związanych z wydarzeniem, stałe napięcie oraz zmiany w nastroju i myśleniu. Nie jest to „słabość” ani „przesada”, tylko reakcja organizmu, który nadal działa w trybie alarmowym.
Trauma i PTSD – objawy
Objawy po traumie mogą pojawić się szybko albo narastać z czasem. Zwykle obejmują kilka obszarów.
Objawy związane ze wspomnieniami i przeżywaniem zdarzenia
Po traumie mogą pojawiać się natrętne, niechciane wspomnienia, koszmary senne oraz tzw. flashbacki, czyli wrażenie, jakby sytuacja działo się „tu i teraz”. Czasem wystarczy zapach, dźwięk, miejsce lub określona sytuacja, aby reakcja wróciła z pełną siłą.
Objawy unikania
Wiele osób stara się unikać wszystkiego, co przypomina o wydarzeniu. Może to dotyczyć rozmów, miejsc, ludzi, aktywności, a nawet własnych emocji. Unikanie przynosi krótką ulgę, ale często utrwala problem, ponieważ nie pozwala układowi nerwowemu odzyskać poczucia bezpieczeństwa.
Objawy nadmiernego pobudzenia
PTSD często wiąże się z przewlekłym napięciem. Pojawia się wzmożona czujność, drażliwość, łatwe wzdryganie się, trudność w koncentracji, problemy ze snem oraz poczucie, że organizm „nie potrafi się wyłączyć”. Ciało zachowuje się, jakby wciąż trzeba było być gotowym na zagrożenie.
Zmiany w nastroju i myśleniu
Trauma może prowadzić do poczucia odrętwienia, wycofania, obniżonego nastroju, poczucia winy, wstydu lub przekonań typu „świat nie jest bezpieczny” albo „ze mną jest coś nie tak”. U części osób pojawia się też trudność w odczuwaniu radości, bliskości i zaufania.
Trauma i PTSD – rodzaje
Trauma może mieć różny charakter. Czasem jest to pojedyncze, silne zdarzenie, takie jak wypadek, napaść, zagrożenie życia czy nagła utrata. Innym razem jest to trauma relacyjna lub rozwojowa, powstająca w wyniku długotrwałej przemocy, zaniedbania, upokorzeń lub życia w chronicznym poczuciu zagrożenia. U części osób objawy przyjmują postać klasycznego PTSD, a u innych mają bardziej złożony obraz, obejmujący trudności w regulacji emocji, relacjach i poczuciu własnej wartości.
Trauma i PTSD – przyczyny
Źródłem PTSD jest doświadczenie, które uruchomiło bardzo silną reakcję stresową i pozostawiło układ nerwowy w trybie alarmowym. Na to, czy rozwiną się objawy, wpływa wiele czynników, w tym intensywność i czas trwania zdarzenia, poczucie bezradności, wcześniejsze doświadczenia, aktualne wsparcie oraz poziom regeneracji i bezpieczeństwa po wydarzeniu.
Ważne jest to, że trauma nie zależy wyłącznie od „obiektywnej” skali zdarzenia, ale także od tego, jak zostało ono przeżyte i czy osoba miała możliwość odzyskać poczucie bezpieczeństwa.
Trauma i PTSD – jak pomagamy w Centrum Optimus
Psychoterapia po traumie zaczyna się od przywracania stabilizacji i poczucia bezpieczeństwa. Pracujemy tak, aby układ nerwowy mógł przestać działać w trybie ciągłego alarmu, a objawy stopniowo traciły swoją siłę.
W procesie terapeutycznym koncentrujemy się na rozumieniu reakcji pourazowych, regulacji napięcia, pracy z lękiem i snem oraz stopniowym porządkowaniu wspomnień i emocji związanych z traumą. Tempo pracy jest zawsze dostosowane do osoby i jej zasobów, tak aby terapia była bezpieczna i możliwa do udźwignięcia.
Celem jest odzyskanie wpływu nad własnym życiem, zmniejszenie natrętnych powrotów wspomnień, poprawa funkcjonowania w relacjach i odbudowa poczucia, że „tu i teraz” jest bezpieczne.
Jeśli po trudnym doświadczeniu masz wrażenie, że Twoje ciało i emocje wciąż reagują jak w czasie zagrożenia, a wspomnienia wracają mimo upływu czasu, warto skorzystać ze wsparcia. Trauma jest uleczalna, a odpowiednio prowadzona terapia pomaga odzyskać spokój i stabilność.