ZABURZENIA ADAPTACYJNE
Zmiany życiowe — nawet te obiektywnie „normalne” — potrafią silnie obciążyć psychikę. Przeprowadzka, utrata pracy, rozwód, choroba bliskiej osoby czy nagromadzenie stresów mogą sprawić, że organizm przestaje radzić sobie tak jak wcześniej. Pojawia się napięcie, obniżony nastrój, trudność w skupieniu i poczucie przytłoczenia codziennością.
Zaburzenia adaptacyjne to sygnał, że system radzenia sobie został przeciążony. W Centrum Optimus pomagamy bezpiecznie przejść przez okres kryzysu i odzyskać równowagę — krok po kroku, w tempie dopasowanym do Twojej sytuacji.
Zaburzenia adaptacyjne to reakcja psychiczna na istotny stresor życiowy, która jest silniejsza lub bardziej przedłużona, niż można by oczekiwać w danej sytuacji. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od trudnego wydarzenia i wpływają na codzienne funkcjonowanie.
Kluczowe jest to, że trudności są bezpośrednio powiązane z konkretną zmianą lub obciążeniem życiowym.
Zaburzenia adaptacyjne – objawy
Objawy mogą mieć różne nasilenie i kombinacje.
1) Objawy emocjonalne
obniżony nastrój, nadmierne zamartwianie się, poczucie przytłoczenia, drażliwość, napięcie, poczucie bezradności.
2) Objawy poznawcze
trudności z koncentracją, natłok myśli dotyczących problemu, poczucie „utknięcia” w sytuacji, spadek motywacji.
3) Objawy w zachowaniu
wycofywanie się z aktywności, trudności w pracy lub nauce, problemy ze snem, unikanie tematów związanych ze stresem, większa impulsywność lub płaczliwość.
Objawy zwykle powodują zauważalne pogorszenie funkcjonowania w życiu osobistym lub zawodowym.
Zaburzenia adaptacyjne – rodzaje
W zależności od dominujących objawów wyróżnia się m.in.: zaburzenia adaptacyjne z obniżonym nastrojem, zaburzenia adaptacyjne z nasilonym lękiem, postać mieszana (lękowo-depresyjna), zaburzenia adaptacyjne z przewagą trudności w zachowaniu, postać z dominującymi objawami somatycznymi.
Zaburzenia adaptacyjne – przyczyny
Bezpośrednim czynnikiem jest stresor życiowy, np.: rozstanie, rozwód, utrata pracy lub zmiana zawodowa, przeprowadzka, choroba własna lub bliskiej osoby, przeciążenie obowiązkami, nagłe zmiany życiowe (także pozytywne, ale wymagające adaptacji).
Na nasilenie reakcji wpływają także: wcześniejsze doświadczenia stresowe, aktualny poziom wsparcia, wrażliwość układu nerwowego, skumulowanie wielu zmian w krótkim czasie.
Zaburzenia adaptacyjne – jak leczyć (psychoterapia)
W zaburzeniach adaptacyjnych bardzo dobre efekty przynosi psychoterapia wspierająca i poznawczo-behawioralna, ukierunkowana na odzyskanie równowagi i elastyczności w radzeniu sobie.
Praca terapeutyczna obejmuje zwykle: uporządkowanie reakcji na stresującą sytuację, zmniejszenie nadmiernego napięcia i zamartwiania się, wzmocnienie poczucia wpływu i sprawczości, naukę skutecznych strategii radzenia sobie, odbudowę energii i rytmu dnia, wsparcie w podejmowaniu decyzji w okresie zmiany.
Celem nie jest „usunięcie” trudnej sytuacji życiowej, lecz przywrócenie zdolności adaptacji — tak, abyś mógł/mogła funkcjonować stabilniej mimo wyzwań.
Jeśli masz poczucie, że po ważnej zmianie życiowej trudno Ci wrócić do równowagi, a napięcie lub obniżony nastrój utrzymują się tygodniami — warto skorzystać ze wsparcia. Wczesna pomoc znacząco skraca czas powrotu do stabilności.