NATRĘCTWA (OCD)
OCD potrafi zabierać czas, energię i spokój. Dla wielu osób najtrudniejsze jest to, że natręctwa nie kończą się na jednej myśli. To całe łańcuchy wątpliwości i lęku, które wracają mimo logicznych argumentów. Człowiek może doskonale wiedzieć, że „to przesada”, a jednocześnie czuć przymus, by sprawdzić jeszcze raz, umyć ręce „dokładniej” albo ułożyć coś „tak jak trzeba”. Z boku może to wyglądać jak drobiazgowość, w środku jest to często ciągłe napięcie, zmęczenie i poczucie, że życie kręci się wokół rytuałów.
W Centrum Optimus pomagamy osobom z OCD odzyskać kontrolę nad codziennością. Pracujemy tak, aby natręctwa przestały decydować o tym, ile czasu zajmuje wyjście z domu, praca, relacje czy odpoczynek.
Definicja
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) to stan, w którym pojawiają się obsesje oraz kompulsje. Obsesje to natrętne, niechciane myśli, obrazy lub impulsy, które wywołują silny lęk, wstręt albo poczucie winy. Kompulsje to powtarzalne czynności lub rytuały, które mają ten lęk zmniejszyć. Ulga po kompulsji jest zwykle krótkotrwała, dlatego mechanizm szybko się powtarza i utrwala.
W OCD nie chodzi o „lubienie porządku” czy bycie dokładnym. Kluczowe jest cierpienie i przymus — poczucie, że jeśli nie wykonasz rytuału, napięcie będzie nie do zniesienia albo „stanie się coś złego”.
Objawy
OCD często zaczyna się od wątpliwości i potrzeby pewności. Pojawiają się myśli typu: „czy na pewno…?”, „a jeśli…?”, „co jeśli zrobiłem coś złego?”. Osoba może godzinami analizować, wracać pamięcią, sprawdzać, uspokajać się na chwilę i znów wracać do tego samego lęku. Często występują obsesje związane z brudem, zarazkami, bezpieczeństwem bliskich, skrzywdzeniem kogoś, popełnieniem błędu, moralnością, religią lub „złą myślą”, która rzekomo coś znaczy.
Kompulsje mogą być widoczne, jak mycie, sprzątanie, sprawdzanie, poprawianie, układanie, ale mogą też być ukryte, wykonywane w myślach. Wtedy osoba liczy, powtarza słowa, neutralizuje myśli, analizuje i „odczynia” lęk. Często dochodzi do unikania sytuacji wyzwalających, na przykład dotykania klamek, korzystania z komunikacji, zostawiania domu bez wielokrotnego sprawdzenia lub podejmowania decyzji, które „mogą mieć konsekwencje”. Z czasem rośnie zmęczenie, frustracja, wstyd i poczucie izolacji.
Rodzaje
OCD może przyjmować wiele form. U części osób dominuje lęk przed zabrudzeniem i zakażeniem, połączony z myciem, czyszczeniem i unikaniem „skażonych” powierzchni. U innych dominuje sprawdzanie, czyli wielokrotne upewnianie się, że drzwi są zamknięte, gaz wyłączony, dokumenty wysłane, a nic złego się nie wydarzyło. Częsta jest też potrzeba symetrii i „właściwego ułożenia”, gdzie dyskomfort wynika z tego, że coś jest „nie tak”, a ulga pojawia się dopiero po poprawieniu. Wiele osób doświadcza natrętnych myśli agresywnych, seksualnych lub religijnych, które budzą silny wstyd i strach, choć są całkowicie niechciane. Występują również kompulsje umysłowe, takie jak liczenie, powtarzanie zdań, analizowanie i neutralizowanie.
Przyczyny
Przyczyny OCD są złożone. Znaczenie mają czynniki biologiczne i wrażliwość układu nerwowego, a także sposób, w jaki mózg reaguje na niepewność i lęk. Bardzo ważny jest mechanizm uczenia się: kompulsja przynosi chwilową ulgę, więc mózg zaczyna traktować ją jak „ratunek”. Z czasem, aby uzyskać tę samą ulgę, rytuał musi trwać dłużej lub pojawiać się częściej. Stres i przeciążenie mogą nasilać objawy, ale nie są jedyną przyczyną. OCD często rozwija się na styku predyspozycji i sposobu regulacji napięcia.
Jak pomagamy w Centrum Optimus?
W Centrum Optimus pomagamy przerwać błędne koło OCD w sposób bezpieczny i możliwy do udźwignięcia. W terapii uczysz się rozpoznawać, co jest obsesją, a co kompulsją, oraz jak działa mechanizm ulgi, który podtrzymuje problem. Następnie krok po kroku pracujemy nad ograniczaniem rytuałów i budowaniem tolerancji na napięcie, tak aby lęk mógł opaść bez wykonywania kompulsji. Pracujemy także nad myślami, które napędzają poczucie winy, przesadną odpowiedzialność i potrzebę stuprocentowej pewności.
Celem jest odzyskanie czasu, energii i wolności wyboru. OCD nie musi decydować o Twoim dniu. Dobrze poprowadzona psychoterapia potrafi realnie zmniejszyć objawy i przywrócić normalne funkcjonowanie.