FOBIE
Fobia bywa jak niewidzialna granica, która przesuwa się coraz bliżej. Najpierw omijasz jedną sytuację, potem kolejną, aż w pewnym momencie zauważasz, że Twoje życie jest zaplanowane wokół unikania. Dla wielu osób najbardziej obciążające jest to, że lęk przychodzi automatycznie. Ciało reaguje, jakby naprawdę było zagrożenie, nawet jeśli wiesz, że to „tylko winda”, „tylko samolot” albo „tylko rozmowa z ludźmi”.
W Centrum Optimus pomagamy odzyskać swobodę. Pracujemy tak, aby lęk przestał decydować o tym, gdzie możesz pójść, jak żyjesz i ile rzeczy musisz odmawiać.
Definicja
Fobia to utrwalony, intensywny lęk przed określonym obiektem, sytuacją lub oceną społeczną. Reakcja lękowa jest nieproporcjonalna do realnego zagrożenia, ale pojawia się automatycznie i prowadzi do unikania lub silnego cierpienia. Unikanie przynosi ulgę, ale jednocześnie utrwala fobię, bo mózg uczy się, że bodziec jest groźny.
Objawy
W kontakcie z bodźcem pojawiają się objawy paniki: kołatanie serca, duszność, drżenie, zawroty głowy, mdłości, napięcie i silna potrzeba ucieczki. Bardzo częsty jest też lęk wyprzedzający, czyli stres, który rośnie na długo przed sytuacją. Wiele osób zaczyna kontrolować otoczenie, planować trasy, wybierać „bezpieczne miejsca”, stale sprawdzać, gdzie jest wyjście. Pojawiają się zabezpieczenia, czyli warunki, bez których „nie dam rady”, na przykład tylko z bliską osobą, tylko określoną porą, tylko w konkretny sposób. Z czasem rośnie zakres unikania i spada pewność siebie, bo każda uniknięta sytuacja wzmacnia przekonanie, że to było konieczne.
Rodzaje
Najczęstsze są fobie specyficzne, na przykład lęk przed pająkami, psami, wysokością, igłami, krwią, lataniem, windą czy jazdą autostradą. Inny typ to fobia społeczna, w której lęk dotyczy oceny, kompromitacji i bycia „na widoku” — pojawia się obawa, że inni zobaczą stres, drżenie, czerwienienie się czy pustkę w głowie. Trzeci obszar to agorafobia, gdzie lęk wiąże się z miejscami, z których trudno wyjść albo gdzie trudno uzyskać pomoc, jak tłum, kolejki, komunikacja, galerie, długie trasy.
Przyczyny
Fobie rozwijają się często na skutek doświadczenia silnego lęku w danej sytuacji, ale mogą też powstać przez obserwację lub przez długotrwały stres, który obniża odporność układu nerwowego. Kluczowym mechanizmem podtrzymującym jest unikanie. Im częściej unikasz, tym bardziej mózg utrwala, że sytuacja była groźna. W fobiach często działa też interpretacja objawów z ciała jako sygnału zagrożenia, co nakręca lęk i prowadzi do ucieczki.
Jak pomagamy w Centrum Optimus?
W Centrum Optimus pomagamy przełamywać fobię w sposób stopniowy i bezpieczny. W terapii uczysz się rozumieć swój lęk i przestaniesz traktować objawy z ciała jak dowód katastrofy. Następnie pracujemy nad ograniczaniem zabezpieczeń i wprowadzamy ekspozycję, czyli kontrolowane oswajanie sytuacji, które były unikane. Ekspozycja nie polega na „szoku”. To plan małych kroków, które odbudowują poczucie wpływu i uczą mózg, że można wytrzymać dyskomfort, a lęk opada.
Celem jest odzyskanie swobody. Żebyś mógł/mogła wybierać, gdzie idziesz i co robisz, bez życia pod dyktando lęku.