Wprowadzenie:
Wiele par doświadcza momentów, w których z pozoru wszystko wydaje się w porządku: brak otwartych konfliktów, wspólne realizowanie obowiązków,
a codzienność toczy się ustalonym rytmem. Mimo to, jedno z partnerów może odczuwać niepokój, napięcie lub emocjonalne oddalenie, które trudno zdefiniować. To subtelne, ale istotne sygnały, że relacja może przestawać być źródłem bezpieczeństwa emocjonalnego.
Czym jest bezpieczeństwo emocjonalne?
Bezpieczeństwo emocjonalne to nie tylko brak jawnego konfliktu czy przemocy, ale przede wszystkim subiektywne poczucie, że partner jest emocjonalnie dostępny, responsywny i zaangażowany w relację. Osoby czujące się bezpieczne w związku mogą swobodnie wyrażać emocje, dzielić się trudnościami
i być autentyczne bez lęku przed oceną czy odrzuceniem.
Z perspektywy psychologii przywiązania, bezpieczeństwo emocjonalne jest kluczowym składnikiem więzi między dorosłymi partnerami. Jak podkreśla Sue Johnson, twórczyni terapii skoncentrowanej na emocjach (EFT):
„To nie tylko miłość trzyma nas razem. To bezpieczeństwo emocjonalne decyduje o tym, czy relacja przetrwa.”
Co się dzieje, gdy bezpieczeństwo znika?
Utrata bezpieczeństwa emocjonalnego w związku nie zawsze objawia się gwałtownie – często jest to proces stopniowy, który prowadzi do narastającego dystansu między partnerami. Gdy związek przestaje być miejscem, w którym można otwarcie mówić o emocjach, lękach czy potrzebach, pojawia się:
-
Emocjonalne wycofanie – jedna lub obie strony przestają dzielić się przeżyciami, zamykają się w sobie i zaczynają „żyć obok siebie”.
-
Wzrost napięcia i frustracje – niewyrażone emocje kumulują się, prowadząc do irytacji, krytyki czy wybuchów złości.
-
Zaburzenia komunikacji – rozmowy stają się powierzchowne, unika się tematów trudnych lub dochodzi do częstych nieporozumień.
-
Spadek poczucia wartości – osoby w relacji, które nie czują się widziane i akceptowane, mogą doświadczać zaniżonej samooceny i poczucia niewystarczalności.
-
Izolacja i samotność w związku – mimo życia we dwoje, pojawia się głęboka samotność i brak poczucia wspólnoty.
-
Zwiększone ryzyko zdrady emocjonalnej lub fizycznej – w poszukiwaniu zrozumienia i bliskości, jedna ze stron może szukać ich poza relacją.
Dlaczego tak się dzieje i co mówią o tym badania?
Przyczyny utraty bezpieczeństwa emocjonalnego mogą być różnorodne:
Styl przywiązania – Mikulincer i Shaver (2007) opisali, jak styl przywiązania wpływa na regulację emocji i poczucie bezpieczeństwa w relacjach.
Osoby z bezpiecznym stylem przywiązania lepiej radzą sobie z emocjami i konfliktami, podczas gdy osoby z lękowym lub unikającym stylem mogą doświadczać trudności w utrzymaniu bliskości.Doświadczenia z przeszłości – doświadczenia wczesnodziecięce, zwłaszcza te związane z zaniedbaniem emocjonalnym lub brakiem adekwatnego wsparcia, mogą przyczyniać się do trudności w tworzeniu bezpiecznych więzi w dorosłości. D. Iwaniec, badając długofalowe skutki emocjonalnego krzywdzenia dzieci, wskazuje, że ich wpływ często ujawnia się właśnie w intymnych relacjach.
Brak otwartej i bezpiecznej komunikacji – badania Laurenceau, Barretta i Pietromonaco (1998) wykazały, że otwarte ujawnianie emocji oraz postrzegana responsywność partnera są kluczowe dla budowania intymności i poczucia bezpieczeństwa w relacji. Brak takiej komunikacji prowadzi do dystansu emocjonalnego.
Niski poziom responsywności emocjonalnej – badania opublikowane w Journal of Social and Personal Relationships (2024) dowodzą, że trudności
w regulacji emocji i niska responsywność emocjonalna partnera są czynnikami silnie skorelowanymi z obniżeniem poczucia satysfakcji i bezpieczeństwa
w związku.
Jak odbudować emocjonalne bezpieczeństwo?
Proces ten jest możliwy, choć wymaga uważności i zaangażowania obu stron.
Pomocne mogą być:
Terapia par – profesjonalne wsparcie może pomóc w przepracowaniu trudnych emocji i wzorców zachowań. Terapia skoncentrowana na emocjach (EFT) jest jedną z metod, która skutecznie pomaga parom w odbudowie więzi emocjonalnej.
Pogłębiona rozmowa o emocjach – nie tylko o „problemach”, ale o potrzebach, lękach i oczekiwaniach.
Trening uważności i samoświadomości – ułatwia identyfikowanie własnych reakcji emocjonalnych.
Edukacja psychologiczna – zrozumienie wzorców przywiązania może pomóc w zrozumieniu własnych reakcji i oczekiwań wobec partnera.
Relacja może wydawać się stabilna na zewnątrz, ale brak bezpieczeństwa emocjonalnego może prowadzić do wewnętrznego dystansu i niezadowolenia.
Rozpoznanie tych sygnałów i podjęcie działań w kierunku odbudowy więzi jest kluczowe dla zdrowia i trwałości związku.
Jeśli odczuwasz, że w Twojej relacji brakuje bezpieczeństwa emocjonalnego, warto skonsultować się z psychologiem lub terapeutą
par, aby wspólnie pracować nad poprawą jakości Waszego związku.
Bibliografia
-
Bowlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development. Basic Books.
-
Johnson, S. (2008). Hold Me Tight: Seven Conversations for a Lifetime of Love. Little, Brown Spark.
-
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in Adulthood: Structure, Dynamics, and Change. Guilford Press.
-
Collins, N. L., & Feeney, B. C. (2024). Emotional regulation and relationship satisfaction. Journal of Social and Personal Relationships
-
Iwaniec, D. (2006). The Emotionally Abused and Neglected Child: Identification, Assessment and Intervention. Wiley.
Nie ignoruj tego, co czujesz – umów konsultację w Centrum Optimus
Pozornie wszystko może wyglądać dobrze – codzienne rozmowy, wspólne obowiązki, brak otwartych konfliktów. A jednak gdzieś pod powierzchnią pojawia się niepokój, napięcie, poczucie osamotnienia. To mogą być pierwsze sygnały, że relacja przestaje dawać emocjonalne bezpieczeństwo.
Nie czekaj, aż napięcie przerodzi się w kryzys. Umów się na konsultację i zadbaj o siebie
