Wprowadzenie:
Stabilne i zdrowe związki są fundamentalne dla jakości życia. Zaburzenie nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) może znacząco zmieniać ich dynamikę, stwarzając wyzwania w doświadczaniu emocji, komunikacji, podziale obowiązków i ogólnej stabilności związku. Niezbędne zatem jest zrozumienie wpływu tego zaburzenia na dynamikę funkcjonowania z najbliższymi.
Kluczowym aspektem jest zrozumienie, że wiele trudnych zachowań to objawy neurorozwojowe, a nie celowe działania. Częste nieporozumienia w komunikacji mogą wynikać właśnie z trudności związanych z ADHD w skutecznym komunikowaniu się. Osoby mogą „wyłączać się” podczas rozmów, przerywać, mówić nadmiernie lub bez zastanowienia. Ich myśli mogą się wydawać wręcz „niefiltrowane” lub być postrzegane jako lekceważące, co nieuchronnie będzie prowadzić do frustracji, jeśli odpowiednio nie dostosujemy oczekiwań.
Dysregulacja emocjonalna często może być centralnym aspektem doświadczania ADHD. Przyczynia się do nagłych zmian nastroju, trudności w kontrolowaniu uczuć i radzeniu sobie z frustracją. W związku z tym osoby z ADHD mogą być bardziej podatne na intensywne reakcje wobec postrzeganego odrzucenia. Może to przyjmować postać swego rodzaju wrażliwości na jakiekolwiek takie sygnały. Doświadczanie relacji z perspektywy ciągłego zagrożenia zranieniem z czasem będzie wyczerpujące, a drobne konflikty mogą z łatwością eskalować i przytłaczać. Jednak wyzwania związane z tym zaburzeniem mogą wykraczać poza sferę komunikacji i emocjonalności.
Powodowane przez ADHD trudności w wykonywaniu codziennych obowiązków mogą prowadzić w relacjach do braku równowagi. Partner neurotypowy może czuć presję, żeby przejmować inicjatywę, stać się swego rodzaju „kierownikiem projektu”, żeby rekompensować deficyty w działaniach drugiej Strony. To, z kolei, może skutkować poczuciem obciążenia i urazy, a u partnera z ADHD poczuciem niekompetencji i wstydem. W związku z tym, gospodarstwa domowe osób z ADHD ogólnie charakteryzują się dużą dezorganizacją, a wypracowywanie rutyny jest kluczowe, choć trudne do utrzymania. Może w tym pomagać przejrzysty podział obowiązków uwzględniający mocne strony obu partnerów, wspólne kalendarze i przypomnienia.
Funkcjonowanie z ADHD w relacjach wymaga wieloaspektowego i holistycznego podejścia. Chcąc mieć jak najbardziej satysfakcjonującą relację jako osoba z ADHD lub jako jej partner możemy skupić się na wyraźnych sferach działania. Może to być wspólna edukacja, mająca na celu lepsze zrozumienie siebie nawzajem, rozwijanie empatii i unikanie błędnych interpretacji. Możemy też pracować nad wspólną komunikacją i wyrażaniem uczuć poprzez np. ćwiczenie uważności i rozpoznawanie emocji odpowiednio wcześnie. Bezcenne w każdej relacji, a w szczególności w odniesieniu do ADHD, jest zarządzanie własnymi emocjami. Może się ono zaczynać od poznania własnych tendencji, przyjrzenia się sygnałom, które w nas wywołują najsilniejsze emocje i trenowania rozpoznawania ich. Niezastąpione może być też skorzystanie z profesjonalnej pomocy w terapii indywidualnej lub par.
Zachowując empatię i otwartość przy szukaniu rozwiązań, z pewnością możemy zbudować zdrową i satysfakcjonującą relację. Warto pamiętać, że mimo
wyzwań, osoby z ADHD mogą wnosić, chociażby, spontaniczność, energię, głębokie skupienie i wiele innych mocnych stron do życia swoich najbliższych, w unikalny sposób wzbogacając życie wszystkich dookoła.
Bibliografia
Gondek, T., Stramecki, F., Cieśla, M., Ziegart-Sadowska, K., Foryciarz, K., Główczyński, P., … & Todzia-Kornaś, A. (2024). Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD–2024 r. Psychiatria Spersonalizowana, 3(1).
Dodson, W. W., Modestino, E. J., Ceritoğlu, H. T., & Zayed, B. (2024). Rejection Sensitivity Dysphoria in Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Case Series. Neurology, 7, 23-30.
Sánchez, M., Lavigne, R., Romero, J. F., & Elósegui, E. (2019). Emotion regulation in participants diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder, before and after an emotion regulation intervention. Frontiers in psychology, 10, 1092.
Shaw, P., Stringaris, A., Nigg, J., & Leibenluft, E. (2014). Emotion dysregulation in attention deficit hyperactivity disorder. American Journal of Psychiatry, 171(3), 276-293.
ADHD a związki – naucz się budować zdrowe relacje
ADHD może wpływać na relacje – powodować trudności w komunikacji, impulsywne reakcje i niezrozumienie ze strony partnera czy rodziny. W Centrum Optimus pomagamy zrozumieć mechanizmy ADHD i pracować nad lepszymi relacjami poprzez terapię indywidualną i rodzinną.
