Wprowadzenie:
Gdy słyszymy „ADHD”, oczami wyobraźni widzimy zazwyczaj kilkuletniego chłopca, który wierci się na krześle, przeszkadza na lekcjach, nie potrafi usiedzieć w miejscu. To klasyczny obraz nadpobudliwego dziecka, z którym utożsamiano ten zespół przez dziesięciolecia.
Problem w tym, że taki obraz nie obejmuje całego spektrum objawów. Co więcej – zupełnie nie przystaje do tego, jak ADHD może objawiać się u kobiet.
Choć ADHD to zaburzenie neurorozwojowe diagnozowane u osób obu płci, to wiele kobiet przez lata pozostaje bez diagnozy. Dlaczego? Bo ich objawy często są ciche, mniej „widoczne” dla otoczenia i samej osoby nimi dotkniętej. Nierzadko przez lata słyszą: „Ty to jesteś taka roztrzepana”, „Znowu czegoś zapomniałaś?”, „Zorganizuj się wreszcie!”. I próbują bardziej się starać – bez skutku.
ADHD w kobiecym wydaniu – cichy chaos
ADHD (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder) to zespół zaburzeń uwagi z nadpobudliwością. Istnieją jego trzy główne podtypy:
- z przewagą deficytu uwagi,
- z przewagą nadpobudliwości i impulsywności,
- oraz typ mieszany.
Kobiety znacznie częściej niż mężczyźni prezentują ten pierwszy – mniej spektakularny, ale równie obciążający.
Zamiast „rozrabiać”, kobiety z ADHD częściej:
- gubią rzeczy,
- zapominają o terminach,
- mają trudności z rozpoczęciem i zakończeniem zadań,
- przeskakują myślami z tematu na temat,
- zmagają się z brakiem poczucia wewnętrznego porządku.
Nie widać tego od razu – szczególnie jeśli kobieta dobrze się maskuje, stara się nadrabiać społecznymi „umiejętnościami”, perfekcjonizmem albo po prostu… cierpli.
Nietypowe objawy, które łatwo pomylić z innymi problemami
Wiele kobiet z ADHD trafia do gabinetu psychologa czy psychiatry z zupełnie innym „problemem”. ADHD jest u nich tłem – niezauważonym, a jednak kluczowym.
1. Perfekcjonizm i nadmierna potrzeba kontroli
Choć ADHD wiąże się z trudnościami w organizacji, wiele kobiet reaguje na to próbą pełnej kontroli. Układają plany, robią listy, zapisują wszystko w kalendarzach – po czym… i tak się spóźniają, zapominają, czują się przytłoczone. To życie w ciągłym napięciu: „Nie mogę się pomylić, bo wtedy wszystko się rozsypie”.
2. Wysoka wrażliwość emocjonalna
Kobiety z ADHD często mają bardzo intensywne emocje. Szybko się ekscytują, ale też łatwo wybuchają, płaczą, znikają w sobie. Czasem nazywane są „nadwrażliwymi” lub „zbyt emocjonalnymi”, a to, co przeżywają, może być związane z trudnościami w regulacji emocji typowymi dla ADHD.
3. Przeciążenie sensoryczne
Zbyt jasne światło, hałas w supermarkecie, szeleszczące ubrania – dla wielu kobiet z ADHD to nie są drobiazgi, ale źródło stresu i rozdrażnienia. Nie zawsze kojarzy się to z ADHD, a bardziej z nadwrażliwością, introwersją czy nerwicą. Tymczasem układ nerwowy osób z ADHD często gorzej radzi sobie z nadmiarem bodźców.
4. Niskie poczucie własnej wartości
Dzieci z ADHD, którym nie udaje się sprostać oczekiwaniom otoczenia, słyszą przez lata: „Ty się nigdy nie skupiasz”, „Czemu znowu zapomniałaś?”. Dorastając, kobiety z ADHD niosą ze sobą bagaż porażek, niezrozumienia i krytyki. Zaczynają wierzyć, że są „niewystarczające”, „gorsze”, „leniwe”. To poczucie często ciągnie się za nimi przez lata.
5. Problemy z relacjami
Trudność w utrzymywaniu rytmu dnia, impulsywność, rozkojarzenie – to wszystko wpływa na związki i relacje. Kobiety z ADHD często są emocjonalnie „wszędzie i nigdzie”. Niektóre zmagają się z chaosem w relacjach, inne unikają bliskości, obawiając się, że ich prawdziwe „ja” zostanie ocenione jako zbyt chaotyczne lub zbyt „dziwne”.
Maskowanie i późna diagnoza
Jednym z powodów, dla których ADHD u kobiet tak długo pozostaje niezdiagnozowane, jest tzw. maskowanie. Dziewczynki szybciej uczą się społecznie akceptowanych zachowań, są bardziej uważne na reakcje otoczenia. Dlatego tłumią impulsywność, starają się „być grzeczne”, ukrywają trudności.
Z czasem jednak koszty tego maskowania rosną – pojawiają się lęki, depresja, wypalenie.
Wiele kobiet dostaje diagnozę ADHD dopiero w dorosłości – często przy okazji diagnozowania własnego dziecka. W końcu słyszą objawy, które… brzmią znajomo. Diagnoza staje się momentem ulgi i początkiem zmiany. Nie chodzi o „łatkę”, ale o zrozumienie samej siebie.
Jak wygląda pomoc?
Diagnoza ADHD to nie koniec, ale początek nowej drogi. Obejmuje zazwyczaj:
psychoedukację – czyli naukę o tym, czym naprawdę jest ADHD;
psychoterapię – często pomocna jest terapia poznawczo-behawioralna, ale też podejścia pracujące z emocjami i wrażliwością;
trening umiejętności wykonawczych – planowanie, zarządzanie czasem, organizacja;
czasem farmakoterapię – leki nie są obowiązkowe, ale mogą znacznie poprawić jakość życia.
Ważne, by pomoc była dostosowana do indywidualnych potrzeb, bez narzucania „uniwersalnych” rozwiązań.
ADHD to nie porażka – to inny sposób działania mózgu
Kobiety z ADHD często są niezwykle kreatywne, empatyczne, elastyczne. Mają bogate życie wewnętrzne, pasje i niesztampowe podejście do życia.
Ich trudności nie wynikają z lenistwa czy „braku ogarnięcia”, ale z odmienności w funkcjonowaniu mózgu.
Kluczowe jest to, by siebie zrozumieć – a potem nauczyć się działać w zgodzie z tym, jak się naprawdę funkcjonuje, zamiast wciąż próbować dopasować się do oczekiwań świata.
Umów wizytę już dziś i rozpocznij swoją podróż ku lepszemu zdrowiu psychicznemu w Centrum Zdrowia Psychicznego Optimus w Poznaniu.
Nerwica to poważne zaburzenie psychiczne, które może wpłynąć na różne aspekty życia. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie mogą znacznie poprawić jakość życia. W Centrum Optimus w Poznaniu, oferujemy szeroką gamę terapii, które pomagają pacjentom radzić sobie z nerwicą, a także metody samopomocy, które wspierają proces terapeutyczny.
